Czas przeszły Imperfekt

Czas przeszły Imperfekt to nazwa niemieckiego czasu przeszłego prostego. Jego druga nazwa brzmi Präteritum.

W języku niemieckim są trzy czasy przeszłe. A mianowicie: czas przeszły Perfekt oraz Plusquamperfekt, które są czasami złożonymi. Składają się one z dwóch części, z czasownika posiłkowego oraz imiesłowu czasu przeszłego Partizip II.

Trzecim czasem przeszłym w języku niemieckim jest czas przeszły prosty Imperfekt, który inaczej nazywany jest Präteritum.

Czas przeszły Imperfekt – ZASTOSOWANIE

Czas Imperfekt używamy głównie do opowiadaniach o przeszłości. Nie ma on jednak żadnego odniesienia do teraźniejszości lub przyszłości, jak to jest w przypadku czasu przeszłego Perfekt.

Zdarzenia, które opisuje Imperfekt minęły, możemy o nicht tylko opowiadać. To jest wspólna cecha czasów Imperfekt i Perfekt.

Imperfekt czy Perfekt

Imperfekt możesz więc używać zamiennie z czasem przeszłym Perfekt, jeżeli czynności przeszłe nie mają związku z teraźniejszością.

Natomiast w przypadku, gdy opisywane wydarzenia mają związek z teraźniejszością, wybierzesz czas przeszły Perfekt.

PRZYKŁADY:

Ich brach mein Bein. – Złamałam nogę. Zdanie wyrażone w czasie przeszłym Imperfekt, ponieważ opisuje tylko przeszłe zdarzenie. Złamałam nogę i to już historia. Opowiadam ją na przykład znajomym jako przygodę z przeszłości. Nie ma obecnie żadnych skutków tego zdarzenia. Mogę chodzić, biegać i to złamanie nie ma żadnego związku z teraźniejszością.

Ich habe mein Bein gebrochen. – Złamałam nogę. Zdanie wyrażone w czasie przeszłym Perfekt. Złamanie ma w tym przypadku związek z teraźniejszością. Nie mogę teraz chodzić. Muszę zrezygnować z zaplanowanej wycieczki w góry. To nie tylko historia z przeszłości.

Czas przeszły Imperfekt i Perfekt możesz stosować zamiennie, jeżeli opowiadasz historię, która wydarzyła się dawno temu i nie ma związku z teraźniejszością. Jeżeli jednak chcesz podkreślić, że to zdarzenie to nie tylko zwykła historia, lecz ma ona wpływ na teraźniejszość, wybierzesz czas przeszły Perfekt.

Imperfekt to czas opowiadający historie. Znajdziesz go więc często w książkach, w krótkich historiach opisujących zdarzenia z przeszłości czy opisach.

Imperfekt zamiast Perfekt

Imperfekt zastępuje również w dialogach czas przeszły Perfekt czasowników posiłkowych oraz czasowników modalnych.

Zdania w czasie przeszłym Perfekt z czasownikami:

A. POSIŁKOWYMI (sein, werden, haben):

  • Ich bin in Krakau gewesen. Byłam w Krakowie.
  • Er ist krank geworden.Rozchorował się.
  • Ich habe Urlaub gehabt.Miałam urlop.

B. ORAZ MODALNYMI (können, mögen, dürfen, wollen, sollen, müssen)

  • Ich habe nach Krakau fahren wollen. Chciałam jechać do Krakowa.
  • Er hat gestern zum Arzt gehen sollen.Wczoraj powinien był iść do lekarza.
  • Ich habe keine Süßigkeiten essen dürfen.Nie mogłam jeść słodyczy.

można zastąpić prostszą formą czasu przeszłego, czyli czasem przeszłym prostym Imperfekt.

Powyższe zdania w Perfekcie powiemy krócej używając Präteritum, czyli Imperfekt.

  • Ich war in Krakau. Byłam w Krakowie.
  • Er wurde krank. Rozchorował się.
  • Ich hatte Urlaub.Miałam urlop.
  • Ich wollte nach Krakau fahren.Chciałam jechać do Krakowa.
  • Er sollte gestern zum Arzt gehen.Wczoraj powinien był iść do lekarza.
  • Ich durfte keine Süßigkeiten essen.Nie mogłam jeść słodyczy.

Perfekt zamiast Imperfekt

Imperfekt zastąpisz natomiast czasem przeszłym Perfekt, jeżeli formy będą trudne do wymówienia.

Czyli znowu pojawiają się względy praktyczne:) Podobnie, jak w przypadku czasowników zakończonych na -t, -d czy też -s, -z. Ale to już zupełnie inna historia. Pewnie ją znasz. Jeżeli nie, przeczytaj wpis CZASOWNIKI SŁABE W JĘZYKU NIEMIECKIM.

Odmiana czasowników słabych po niemiecku - Historyjka - czasnaniemiecki.pl

KIEDY CZAS PRZESZŁY IMPERFEKT ZASTĄPISZ CZASEM PERFEKT?

Możesz zastąpić Imperfekt czasem przeszłym Perfekt, jeżeli zdanie w czasie przeszłym prostym jest trudne do wymówienia.

Du schossest.- Strzelałeś. Zdanie w czasie przeszłym Imperfekt. Trudno w tym przypadku wymówić tak dużą ilość litery ”s” -ssest.

Du hast geschossen. – Strzelałeś. Zdanie w czasie przeszłym Perfekt zdecydowanie łatwiej jest wypowiedzieć. Możesz więc w tym przypadku zrezygnować z czasu Imperfekt i wybrać formę Perfekt.

Ostatnim powodem używania częściej czasu Imperfekt lub odwrotnie, czyli preferowanie czasu przeszłego Perfekt, jest położenie geograficzne.

Czas przeszły Imperfekt częściej używany jest w północnych częściach obszaru niemieckojęzycznego. Natomiast czas przeszły Perfekt preferuje się w południowych Niemczech oraz Austrii.

Czas przeszły Imperfekt – TWORZENIE

Najważniejszą informacją, o której musisz pamiętać tworząc zdania w czasie przeszłym Imperfekt jest ta, że PIERWSZA I TRZECIA OSOBA (ich, er, sie, es) MAJĄ ZAWSZE IDENTYCZNĄ FORMĘ.

W poniższych zdaniach osoby ich, sie, er, es mają identyczną formę.

  • Ich hatte Urlaub.
  • Er hatte Urlaub.
  • Sie hatte Urlaub.
  • Ich war in Kraków.
  • Er war in Kraków.
  • Sie war in Kraków.
  • Ich durfte keine Süßigkeiten essen.
  • Er durfte keine Süßigkeiten essen.
  • Sie durfte keine Süßigkeiten essen.

Imperfekt – CZASOWNIKI REGULARNE

Czas przeszły Präteritum (Imperfekt) tworzymy dodając do tematu czasownika następujące końcówki:

LICZBA POJEDYNCZA:

  • ich / er / sie / es +te
  • du +test

LICZBA MNOGA:

  • wir / sie / Sie +ten
  • ihr +tet
  • Czas przeszły Imperfekt - Końcówki czasowników regularnych - czasnaniemiecki.pl
  • Czas przeszły Imperfekt - Odmiana ”sagen” - czasnaniemiecki.pl
  • Czas Imperfekt - Odmiana ”antworten” - czasnaniemiecki.pl

Zwróć uwagę, że w każdej osobie w odmianie pojawia się zawsze końcówka -te. Jeżeli ułatwi Ci to naukę, możesz zapamiętać, że w czasie przeszłym Imperfekt do tematu czasownika dodajemy zawsze -te- oraz odpowiednie końcówki. Pamiętając oczywiście o tym, że 1 i 3 osoba liczby pojedynczej są identyczne.

Możesz więc uczyć się wszystkich końcówek lub zapamiętać ten schemat z dodatkowym -te-.

Schemat odmiany czasowników w czasie przeszłym Imperfekt może więc wyglądać również w następujący sposób:

ich/er, sie, es + temat czasownika +te (ich sagte / er sagte)

du + temat czasownika +te + st (du sagtest)

wir/sie, Sie +temat czasownika +te + n (wir sagten / sie sagten, Sie sagten)

ihr +temat czasownika + te + t (ihr sagtet)

Sposób nauki odmiany czasowników regularnych w czasie Imperfekt jest dowolny. Wolisz uczyć się schematu odmiany na pamięć, wybierz formę podaną na slajdach (temat czasownika + końcówki Imperfekt).

Natomiast możesz również wykorzystać znajomość regularnej odmiany wszystkich niemieckich czasowników i pamiętać jedynie o dodawaniu -te przed końcówkami czasowników. Pamiętaj jednak o najważniejszej zasadzie odmiany czasowników w Imperfekt: 1 i 3 osoba w liczbie pojedynczej są identyczne.

Dwie grupy czasowników regularnych

Jak możesz zobaczyć na slajdach powyżej mamy dwie grupy czasowników regularnych. Jedne z nich, jak na przykład czasownik sagen, odmieniają się całkowicie regularnie.

Do tematu tych czasowników dodajemy końcówki charakterystyczne dla czasu przeszłego Imperfekt.

Natomiast do drugiej grupy czasowników należą czasowniki, które odmieniają się ”prawie” regularnie. Jedyną literą, którą różnią się od czasowników całkowicie regularnych, jest litera -e- dodawana przed końcówkami.

Przyjrzyj się jeszcze raz odmianie czasownika antworten.

Należy on do grupy czasowników, których temat zakończony jest na literę -t / -d (reden, warten) lub też grupę spółgłosek (oprócz r i l) z literami -m- lub -n- (öffnen, atmen, zeichnen, rechnen).

Dodatkowa litera -e- przed końcówkami – st (du) oraz -t (w liczbie pojedynczej: er, sie, es, liczbie mnogiej: sie, Sie) dodawana jest z prostej przyczyny. A mianowicie takiej, że bez niej nie można wymówić tych czasowników bez połamania sobie języka 🙂

Spróbuj sam lub sama wymówić czasowniki typu antworten bez tego dodatkowego -e- przed końcówką (du antwortetest, er antwortete, ihr antwortetet). Przekonasz się, że jednak jest potrzebna ta dodatkowa litera -e- przed końcówką.

Zdecydowanie łatwiej jest powiedzieć du antwortetest, du redetest, du wartetest, er öffnete, sie atmete, es zeichnete, sie rechnete.

Czas przeszły Imperfekt – CZASOWNIKI MODALNE

Czasowniki modalne tworzą formy czasu przeszłego Imperfekt w identyczny sposób jak czasowniki regularne. Jest tylko jedna różnica.

A mianowicie brak w przegłosu w czasownikach modalnych, które posiadają go w bezokoliczniku, czyli w nieodmienionej formie tych czasowników.

Poniżej znajdziesz formy podstawowe czasowników modalnych w czasie przeszłym Imperfekt. Najpierw podaję bezokolicznik, a następnie formę Imperfekt dla pierwszej osoby liczby pojedynczej, czyli ich.

Imperfekt – Forma podstawowa czasowników modalnych

  • können – ich konnte
  • dürfen – ich durfte
  • müssen – ich musste
  • sollen – ich sollte
  • wollen – ich wollte

Jedynym czasownikiem modalnym, który odmienia się w wyjątkowy sposób w czasie przeszłym jest czasownik mögen.

Przyjmuje on następującą formę w czasie przeszłym Imperfekt:

  • mögen – ich mochte

Na szczęście dla Ciebie jest tylko jeden taki wyjątek 🙂

  • Czas przeszły Imperfekt - Odmiana czasownika modalnego können - czasnaniemiecki.pl
  • Imperfekt - Odmiana czasownika modalnego “mögen“ - czasnaniemiecki.pl

Jak widzisz na slajdach, nieregularność czasownika modalnego mögen polega tylko na tym, że zamiast litery -g- (mög-) w temacie czasownika w czasie Imperfekt pojawia się -ch- (moch-).

Pozostałe zasady tworzenia czasu przeszłego Imperfekt czasowników modalnych pozostają bez zmian.

Również w czasowniku modalnym mögen znika przegłos w czasie Imperfekt. Ponadto dodajemy do formy podstawowej moch- końcówki typowe dla czasu przeszłego Imperfekt.

Jak widzisz, czasownik mögen nie jest tak całkowicie niergeularny 🙂

W 100% nieregularne są natomiast czasowniki mocne. A o nich przeczytasz poniżej.

Czas przeszły Imperfekt – CZASOWNIKI MOCNE

Formy podstawowej Imperfekt, czyli Präteritum czasowników mocnych musisz się niestety nauczyć na pamięć. Nie ma innego wyjścia.

Podobnie, jak imiesłów czasu przeszłego Perfekt, znajdziesz formę Imperfekt czasowników mocnych, czyli tych zupełnie nieregularnych, w tabelce z formami podstawowymi.

Imperfekt – Druga forma podstawowa czasownika

Imiesłów czasu przeszłego Perfekt, to trzecia forma podstawowa. Natomiast ta, której musisz się nauczyć do tworzenia zdań w czasie Imperfekt, to DRUGA FORMA PODSTAWOWA.

Poniżej kilka przykładów. Taka mini tabelka z formami podstawowymi. Podaję tylko te najpopularniejsze czasowniki.

Kolorem czerwonym zaznaczyłam drugą formę podstawową czasowników. To jej musisz nauczyć się na pamięć, aby tworzyć zdania w czasie przeszłym Imperfekt.

  • Formy podstawowe czasownika - Posiłkowe - Ruch - czasnaniemiecki.pl
  • Czas przeszły Imperfekt - Formy podstawowe czasownika - Hobby - Posiłek - czasnaniemiecki.pl
  • Czas przeszły Imperfekt - Formy podstawowe czasownika - Położenie - Komunikacja - czasnaniemiecki.pl
  • Czas przeszły Imperfekt - Formy podstawowe czasownika - Inne - czasnaniemiecki.pl

Jak widzisz na slajdach, podzieliłam te najczęściej używane czasowniki na CZTERY GRUPY, aby móc je łatwiej zapamiętać.

CZTERY GRUPY CZASOWNIKÓW:

  • POSIŁKOWE oraz oznaczające RUCH
  • Związane z HOBBY oraz POSIŁKIEM
  • Określające POŁOŻENIE oraz KOMUNIKACJĘ
  • Czasowniki INNE – nie pasują do trzech pierwszych grup

Warto nauczyć się tych form na pamięć. Podany czasownik w drugiej kolumnie to pierwsza osoba liczby pojedynczej w formie Imperfekt.

Imperfekt – Odmiana czasowników mocnych

KOŃCÓWKI CZASOWNIKÓW w czasie przeszłym Imperfekt są prawie identyczne, jak w odmianie czasowników w czasie teraźniejszym. Jest tylko jedna różnica.

  • Imperfekt - Odmiana czasowników mocnych - Końcówki - czasnaniemiecki.pl
  • Imperfekt - Odmiana czasowników mocnego gehen - czasnaniemiecki.pl

W pierwszej i trzeciej osobie liczby pojedynczej CZASOWNIK NIE MA ŻADNEJ KOŃCÓWKI.

  • Ich war im Kino. Byłam w kinie.
  • Sie war im Supermarkt.Ona była w supermarkecie.
  • Ich hatte Angst.Ja bałam się.
  • Er hatte Glück.On miał szczęście.
  • Ich wurde gesund.Ja wyzdrowiałam.
  • Sie wurde krank.Ona zachorowała.

Jak widzisz forma czasownika w pierwszej i trzeciej osobie liczby pojedynczej to po prostu jego forma podstawowa Imperfekt.

Wybrałam tylko 30 form podstawowych czasu przeszłego Imperfekt.

Dlaczego akurat takie czasowniki wybrałam? Powód jest prosty. Mówiąc po niemiecku najczęściej używasz czasowników podanych na slajdach.

Imperfekt – czasowniki rozdzielnie i nierozdzielnie złożone

Często dodajesz do czasowników różne przedrostki, które jednak nie zmieniają formy podstawowej, tylko znaczenie czasownika.

  • ankommen – Ich kam an. (Przyszłam)
  • bekommen – Ich bekam ein Geschenk. (Dostałam prezent)
  • laden – Ich lud (Załadowałem)
  • einladen – Ich lud Ala ein. (Zaprosiłam Alę)
  • rufen – Ich rief. (Zawołałam)
  • anrufen – Ich rief Ala an. (Zadzwoniłam do Ali)
  • sprechen – Ich sprach laut. (Mówiłam głośno)
  • besprechen – Ich besprach das Thema. (Omówiłam ten temat)
  • versprechen – Ich versprach es ihm. (Obiecałam mu to)

Wszystkie powyższe czasowniki zmieniły swoje znaczenie po dodaniu przedrostka. Jednak ich forma w czasie przeszłym Imperfekt nie uległa zmianie.

Czas przeszły Imperfekt – CZASOWNIKI MIESZANE

Ostatnia grupa czasowników, które tworzą czas przeszły w sposób nieregularny, to czasowniki mieszane.

Dlaczego ”mieszane”? Ponieważ ich forma to pomieszanie czasowników regularnych z mocnymi.

Z mocnymi czasownikami łączy ich zmiana tematu czasownika. Natomiast podobne są do czasowników regularnych, ponieważ otrzymują identyczne końcówki w czasie przeszłym Imperfekt, jak czasowniki regularne.

Przyjrzyj się kilku czasownikom mieszanym.

  • brennen – brannte
  • bringen – brachte
  • denken – dachte
  • kennen – kannte
  • nennen – nannte
  • rennen – rannte
  • senden – sandte / sendete
  • wenden – wandte / wendete
  • wissen – wusste

MOŻE CIĘ RÓWNIEŻ ZAINTERESOWAĆ: sendete czy sandte.

sendete czy sandte - Imperfekt czasownika senden - czasnaniemiecki.pl
sendete czy sandte – Imperfekt czasownika senden – czasnaniemiecki.pl

Powyższa forma Imperfekt czasowników mieszanych zmieniła temat. Jest to charakterystyczne dla czasowników mocnych.

Formy podstawowe czasowników zakończone są na -te, co jest z kolei charakterystyczne dla czasowników regularnych.

Czasowników mieszanych i ich form Imperfekt również musisz nauczyć się na pamięć.

GRATULACJE! Wytrwałeś drogi Czytelniku do końca tego wpisu.

Znasz wszystkie możliwe rodzaje czasowników i ich formy Imperfekt.

Czas na kilka ćwiczeń, które pomogą Ci nauczyć się tworzyć zdania w czasie przeszłym Imperfekt.

Znajdziesz je wkolejnych wpisach na stronie www.czasnaniemiecki.pl

Bajki po niemiecku - Präteritum - czasnaniemiecki.pl

Zapraszam do czytania mojego bloga i wspólnej nauki języka niemieckiego!

Pozdrawiam ciepło!

Dorota