Czas przeszły Perfekt

Czas przeszły Perfekt - czasnaniemiecki.pl

Czas przeszły Perfekt to forma czasu przeszłego, która jest najczęściej używana w języku niemieckim. Szczególnie w języku mówionym.

Ponadto podstawowe formy, które tworzą ten czas przeszły, używane są również w innych konstrukcjach gramatycznych.

Warto więc poświęcić czas na naukę czasu Perfekt. 🙂

CZAS PRZESZŁY PERFEKT – ZASTOSOWANIE

Kiedy używamy czasu przeszłego złożonego Perfekt?

Czasu przeszłego Perfekt używamy:

  1. Opisując czynności przeszłe, których skutki są widoczne w teraźniejszości
  2. W dialogach rozmawiając o wydarzeniach w przeszłości.

PERFEKT – TWORZENIE

Czas przeszły Perfekt jest czasem złożonym.

Składa się on z czasownika posiłkowego haben lub sein w czasie teraźniejszym oraz imiesłowu czasu przeszłego.

CZASOWNIKI POSIŁKOWE HABEN / SEIN

Tworząc zdania w czasie przeszłym Perfekt musisz najpierw odmienić czasownik haben lub sein w czasie teraźniejszym.

CZASOWNIK POSIŁKOWY HABEN – ODMIANA

  • Czas przeszły Perfekt - Czasownik posiłkowy ”haben” - L. pojedyncza - czasnaniemiecki.pl
  • Czas przeszły Perfekt - Czasownik posiłkowy ”haben” - L. mnoga - czasnaniemiecki.pl

Czasownika posiłkowego haben używamy tworząc zdania w czasie przeszłym Perfekt z czasownikami:

  • modalnymi
  • zwrotnymi
  • przechodnimi (z dopełnieniem w bierniku)
  • nieosobowymi (z zaimkiem es)
  • wyrażającymi stan lub trwanie czynności
  • nie wyrażającymi ruchu z przemieszczeniem
  • nie wyrażającymi zmianę stanu

PRZYKŁADY CZASOWNIKÓW:

  1. MODALNE: dürfen, können, mögen, sollen, wollen
  2. ZWROTNE: sich waschen, sich treffen, sich interessieren
  3. PRZECHODNIE: kaufen, finden, sehen, verstehen
  4. NIEOSOBOWE: regnen, schneien, geben
  5. NIE WYRAŻAJĄ RUCHU, ZMIANY STANU: stehen, liegen, dauern

CZASOWNIK POSIŁKOWY SEIN – ODMIANA

  • Czas przeszły Perfekt - Czas przeszły Perfekt - Czasownik posiłkowy ”sein” - L. mnoga - czasnaniemiecki.pl
  • Czas przeszły Perfekt  - Czasownik posiłkowy ”sein” - L. mnoga - czasnaniemiecki.pl

Czasownik posiłkowy sein występuje w zdaniach w czasie przeszłym z czasownikami:

  • oznaczającymi ruch z przemieszczeniem
  • wyrażającymi zmianę stanu
  • sein, werden, bleiben

PRZYKŁADY CZASOWNIKÓW tworzących Perfekt z czasownikiem posiłkowym sein

  • fahren, gehen, schwimmen, springen
  • aufwachen, aufstehen, umfallen

CZAS PRZESZŁY PERFEKT – PARTIZIP II

Perfekt jest czasem złożonym. Obok czasownika posiłkowego haben / sein na końcu zdania występuje druga część – imiesłów czasu przeszłego.

Imiesłów czasu przeszłego Perfekt inaczej nazywamy Partizip II lub Partizip Perfekt.

PARTIZIP II – NAJWAŻNIEJSZE CECHY:

  • jest nieodmienny
  • występuje na końcu zdania

Partizip II – TWORZENIE

Podstawą do utworzenia imiesłowu czasu przeszłego jest TEMAT CZASOWNIKA, który pozostaje po „odcięciu” końcówki –en lub –n od bezokolicznika.

Temat czasownika – PRZYKŁADY

  • brauchen: brauch-
  • warten: wart-
  • finden: find-
  • sehen: seh-

Imiesłów czasu przeszłego Partizip II tworzymy dodając:

  • przedrostek ge– przed tematem czasownika (gemacht)
  • końcówkę –t (czasowniki regularne / gekauft) lub –en do tematu czasownika (czasowniki nieregularne / gekommen)
  • przedrostek ge– między przedrostkiem a tematem czasownika w czasownikach rozdzielnie złożonych (angekommen)

PARTIZIP PERFEKT – PRZYKŁADY

  • Czas przeszły Perfekt  - Partizip II - Czasowniki regularne - czasnaniemiecki.pl
  • Czas przeszły Perfekt  - Partizip II - Czasowniki regularne rozdzielnie złożone  - czasnaniemiecki.pl
  • gekauft (ge- + kauf- +t)
  • gekommen (ge- + komm- + en)
  • angekommen (an- + ge- + komm- +en)

Przedrostka ge- przed tematem czasownika NIE DODAJEMY w czasownikach:

  1. zakończonych na -ieren
  2. nierozdzielnie złożonych
  • Czas przeszły Perfekt  - Partizip II - Czasowniki zakończone na ieren  - czasnaniemiecki.pl
  • Czas przeszły Perfekt  - Partizip II - Czasowniki regularne nierozdzielnie złożone  - czasnaniemiecki.pl

PRZYKŁADY CZASOWNIKÓW, przed którymi nie dodajemy ge-

  1. sich interessieren, passieren, installieren, konjugieren, informieren
  2. bekommen, erfahren, entkommen, gefallen, missverstehen, verstehen, zerstören

PRZYKŁADY Partizip II bez przedrostka ge-

  1. interessiert, passiert, installiert, konjugiert, informiert
  2. bekommen, erfahren, entkommen, gefallen, missverstanden, zerstört

Czas przeszły Perfekt – CZASOWNIKI REGULARNE

Czasowniki regularne to czasowniki, które odmieniają się regularnie. Temat czasownika nie zmienia się, kiedy odmieniasz go przez osoby lub tworzysz Partizip II. (np. machen, wohnen, buchen).

Partizip II CZASOWNIKÓW REGULARNYCH tworzymy wg zasad, które opisałam wyżej.

Imiesłów czasu przeszłego czasowników słabych (regularnych) charakteryzuje się tym, że NA KOŃCU PARTIZIP II ZAWSZE ZNAJDUJE SIĘ KOŃCÓWKA -T.

ZDANIA W CZASIE PRZESZŁYM PERFEKT – czasowniki regularne

A. ZDANIA Z CZASOWNIKIEM PRZECHODNIM (z dopełnieniem w bierniku):

  • Ich habe das Bild gemalt.
  • Er hat das Abendessen gekocht.
  • Sie hat das Kleid gekauft.

B. ZDANIA Z CZASOWNIKIEM ZWROTNYM:

  • Ich habe mich für Musik interessiert.
  • Sie hat sich gekämmt.
  • Er hat sich rasiert.

C. Z CZASOWNIKIEM NIEOSOBOWYM (z zaimkiem es):

  • Es hat sich gelohnt.
  • Es hat gedonnert.
  • Es hat geblitzt.

WYJĄTEK: Czasowniki słabe, których TEMAT ZAKOŃCZONY JEST NA -D, -T, jak również zakończone na grupę spółgłosek z literą -M lub -N ( np. -FFN, -GN, -TM) otrzymują dodatkową literę -E- przed końcówką w Partizip II.

PRZYKŁADY PARTIZIP II z dodatkową literą -e- przed końcówką imiesłowu:

  • gebildet (ge- + bild- + e + t)
  • geantwortet (ge- + antwort- + e + t)
  • geöffnet (ge- + öffn- + e + t)
  • geatmet (ge- + atm+ e + t)
  • geregnet (ge- + regn- + e + t)

ZDANIA w czasie przeszłym Perfekt Z CZASOWNIKAMI, których temat kończy się na -d, -t, grupę spółgłosek z literą -m- / -n-

  • Er hat das Haus gebildet.
  • Sie hat auf die Frage geantwortet.
  • Ich habe das Fenster geöffnet.
  • Du hast tief geatmet.
  • Es hat geregnet.

Czas przeszły Perfekt – CZASOWNIKI NIEREGULARNE

Zdania w czasie przeszłym Perfekt z czasownikami nieregularnymi tworzymy z tzw. trzecią formą podstawową czasownika (np. gewesen, gekommen, geblieben).

Znajdziesz ją w tabelce przedstawiającej trzy formy podstawowe czasownika (np. sein – war – gewesen).

Pierwsza forma to BEZOKOLICZNIK, druga jest formą podstawową czasu przeszłego IMPERFEKT. Natomiast trzecia forma to PARTIZIP II (PARTIZIP PERFEKT), który potrzebny jest do utworzenia zdania w czasie przeszłym złożonym.

Partizip II czasowników nieregularnych zawsze zakończony jest na -en.

Wszystkie zasady tworzenia Partizip Perfekt opisane wyżej są wspólne dla czasowników regularnych i nieregularnych.

Trzeciej formy podstawowej (Partizip II czasowników nieregularnych) musisz się nauczyć na pamięć, podobnie jak w innych językach obcych.

ZDANIA W CZASIE PERFEKT – czasowniki nieregularne

Zdania w czasie przeszłym Perfekt tworzymy z czasownikami posiłkowymi haben lub sein.

A. ZDANIA Z CZASOWNIKIEM POSIŁKOWYM HABEN

Czasownik posiłkowy haben występuje w zdaniach z czasownikami przechodnimi, które łączą się z dopełnieniem w bierniku. Np. schreiben (pisać co? – list), treffen (spotkać kogo? – przyjaciółkę), besichtigen (zwiedzać co? – miasto).

Perfekt tworzymy z czasownikiem posiłkowym haben również w przypadku czasowników zwrotnych, które łączą się z zaimkiem zwrotnym sich. Jak również z czasownikami nieosobowymi, które łączą się z zaimkiem es (np. forma es gibt).

Z haben utworzysz zdania, które nie wyrażają ruchu lub zmiany stanu. Oznaczają trwanie czynności lub stan (liegen, stehen, hängen).

CZASOWNIKI PRZECHODNIE (z dopełnieniem w bierniku)

  • Ich habe den Brief geschrieben.
  • Ich habe meine Freundin getroffen.
  • Er hat Anna angerufen.
  • Sie hat Wien besichtigt.

CZASOWNIKI ZWROTNE

  • Ich habe mich gewaschen.
  • Er hat sich mit Monika getroffen.

CZASOWNIKI NIEOSOBOWE (z zamkiem es)

  • Es hat dort viele Touristen gegeben.

B. ZDANIA Z CZASOWNIKIEM POSIŁKOWYM SEIN

Czasownik posiłkowy sein użyjesz w zdaniach oznaczających ruch. Co istotne musi to być RUCH Z PRZEMIESZCZENIEM (np. gehen, fahren, kommen).

Do drugiej grupy należą czasowniki oznaczające zmianę stanu (np. aufwachenobudzić się, aufstehen – wstać, umfallen – przewrócić się).

Trzecia grupa czasowników, które tworzą czas przeszły złożony Perfekt z sein, to tylko trzy czasowniki: sein, werden, bleiben.

Jest jeszcze kilka wyjątków, ale o tym przeczytasz w kolejnych wpisach. Dzisiaj poznasz podstawy tworzenia czasu Perfekt.

Czasowniki oznaczające RUCH Z PRZEMIESZCZENIEM

  • Ich bin nach Rom geflogen.
  • Er ist zu mir gekommen.
  • Sie ist Rad gefahren.

Czasowniki oznaczające ZMIANĘ STANU

  • Ich bin im 7 Uhr aufgewacht.
  • Er ist gestern spät aufgestanden.
  • Sie ist umgefallen.

Czasowniki SEIN, WERDEN, BLEIBEN

  • Es ist spät geworden.
  • Ich bin in Moskau gewesen.
  • Sie ist bei Monika geblieben.

Czas przeszły Perfekt – CZASOWNIKI MIESZANE

Czasowniki mieszane to czasowniki, których temat zmienia się przy tworzeniu imiesłowu czasu przeszłego Perfekt, co jest wspólną cechą wszystkich czasowników nieregularnych (bringen – gebracht).

  • bringen: Temat: bring-, Partizip II: gebracht
  • denken: Temat: denk-, Partizip II: gedacht

Natomiast różnią się one od czasowników nieregularnych tym, że Partizip II zakończony jest na literę -t, co z kolei jest charakterystyczne dla czasowników regularnych.

Tylko w przypadku czasowników mieszanych znajdziesz w tabelce z formami podstawowymi literę -t na końcu trzeciej formy podstawowej.

Po końcówce -t poznasz czasowniki mieszane szybko przeglądając tabelkę z formami podstawowymi.

ZDANIA W CZASIE PERFEKT – czasowniki mieszane

  • Das Haus hat gebrannt.
  • Sie hat lange daran gedacht.
  • Ich habe sie gekannt.
  • Sie haben das schon gewusst.
  • Die Mutter hat das Kind zum Kindergarten gebracht.
  • Er hat seinen Hund Bob genannt.

GRATULACJE! Wytrwałeś Drogi Czytelniku do końca dzisiejszego wpisu. Wiesz już, jak tworzyć zdania w czasie przeszłym Perfekt. To podstawy, ale od czegoś trzeba zacząć :).

Czas przeszły Perfekt możesz również zastąpić prostszą formą przeszłą, a mianowicie czasem przeszłym Imperfekt. Kiedy możesz to zrobić, przeczytasz na stronie CZAS PRZESZŁY IMPERFEKT.

Czas przeszły Imperfekt - czasnaniemiecki.pl
Czas przeszły Imperfekt – czasnaniemiecki.pl

Jest jeszcze kilka ciekawych wątków tego tematu. Wkrótce Ci o nich opowiem.

Tworzenie czasu przeszłego Perfekt znasz w teorii. Czas na ćwiczenia w słuchaniu a przede wszystkim w mówieniu.

Zapraszam do czytania kolejnych wpisów. Znajdziesz w nich dużo ciekawych ćwiczeń oraz ciąg dalszy nauki niemieckiego czasu przeszłego.

Pozdrawiam i życzę wytrwałości w nauce języka niemieckiego.

Dorota