Czasownik modalny “können“

Czasownik modalny ”können“.Fot. Shutterstock

Czasownik modalny “können” to jeden z najczęściej używanych czasowników modalnych w języku niemieckim. Poniżej znajdziesz jego odmianę, znaczenie oraz mnóstwo przykładów, które nie tylko możesz przeczytać, ale przede wszystkim posłuchać.

Czasownik modalny “können” – Znaczenie

können” oznacza “móc, umieć, potrafić“. Możesz użyć w trzech sytuacjach.

Najczęściej opowiesz z jego pomocą o Twoich umiejętnościach. Pochwalisz się, co potrafisz lub czego niestety jeszcze nie potrafisz robić.

Druga sytuacja, w której usłyszysz czasownik ”können”, to ta, kiedy proponujesz coś, na przykład wspólny spacer.

Pocieszysz również z jego pomocą przyjaciela lub przyjaciółkę, jeżeli musi zostać w domu. Zaproponujesz, co może zrobić, aby się nie nudzić.

Trzecia możliwość użycia czasownika modalnego “können” to udzielanie pozwolenia. Zastępuje on czasownik “dürfen“, który oznacza właśnie pozwolenie na zrobienie czegoś.

Wir können lesen. – Umiemy czytaćUMIEJĘTNOŚCI

Pierwsza możliwość użycia czasownika modalnego “können“ to opowiadanie o swoich zdolnościach czy umiejętnościach.

Czasownik “können” oznacza “umieć“. Poniżej znajdziesz kilka przykładów zdań z tym czasownikiem w liczbie mnogiej, ponieważ jest ona łatwiejsza do nauczenia. Do tematu czasownika dodajemy zwykłe końcówki: ‘”-en” lub “-t”.

  • Czasownik modalny “können“ - Odmiana _l.mnoga - czasnaniemiecki.pl
  • Odmiana czasownika “können“ - liczba mnoga_ihr - czasnaniemiecki.pl
  • Czasownik modalny “können“ - Odmiana _l.mnoga_Sie - czasnaniemiecki.pl

Zdania z czasownikiem modalnym “können“ łączą się z bezokolicznikiem. Znajduje się on zawsze na końcu zdania.

  • Wir können lesen. – Umiemy czytać.
  • Könnt ihr kochen? – Umiecie gotować?
  • Können Sie nähen? – Czy umie Pani szyć?

Naucz się nowych wyrażeń. Najpierw posłuchaj, a następnie powtórz na głos wszystkie nowe zwroty.

Ich kann Musik hören. Mogę posłuchać muzyki.MOŻLIWOŚCI

Druga sytuacja, w której możesz powiedzieć zdanie z czasownikiem modalnym “können“ to podawanie różnych możliwości, na przykład spędzenia wolnego czasu.

Poniżej znajdziesz kilka zdań z czasownikiem “können” w liczbie pojedynczej. Zwróć uwagę, że odmienia się on nieregularnie. Jego forma nie przypomina już bezokolicznika “können”.

Wyobraź sobie, że nie możesz wychodzić z domu. Powód jest nieistotny. Musisz zostać w domu i już. Zastanów się, co możesz zrobić, żeby miło spędzić czas.

Takie propozycje spędzania wolnego czasu możesz podać używając czasownika modalnego “können” w formie Ich kann (Mogę).

  • Ich kann Musik hören. Mogę posłuchać muzyki.
  • Ich kann Bücher lesen.Mogę czytać książki.

Stwórz teraz kilka własnych zdań. Poniżej znajdziesz kilka czasowników, które możesz wykorzystać w Twoich wypowiedziach.

  • Yoga machen – ćwiczyć jogę
  • Kuchen backen – upiec ciasto
  • Freunde einladen – zaprosić przyjaciół
  • Freunde anrufen – zadzwonić do przyjaciół
  • Computerspiele spielen – grać w gry komputerowe
  • Deutsch lernen – uczyć się niemieckiego
  • Filme schauen – oglądać filmy
  • Kreuzworträtsel lösen – rozwiązywać krzyżówki
  • puzzeln – układać puzzle

Sie kann malen. – Ona może malować.

Wyobraź sobie, że twoja koleżanka lub kolega nie ma hobby. Co Twoim zdaniem mogłaby lub mógłby robić?

W każdym zdaniu użyjesz czasownika “können“ w trzeciej osobie liczby pojedynczej. Powiesz Sie kann (Ona może) lub Er kann (On może).

Pamiętaj! Na końcu zdania musisz dodać bezokolicznik, czyli czasownik w nieodmienionej formie.

  • Sie kann malen. – Ona może malować.
  • Er kann zeichnen. – On może rysować.

A teraz Twoja kolej. Wymyśl hobby dla przyjaciół. Możesz skorzystać z moich propozycji lub wymyślić inne. Pełna dowolność 🙂

Co Twoim zdaniem może robić w wolnym czasie Twój przyjaciel lub koleżanka?

  • basteln – wykonywać robótki ręczne (DIY)
  • nähen – szyć
  • Origami falten / machen – składać / robić origami
  • stricken – robić na drutach
  • häckeln – szydełkować
  • Mandala malen – malować mandalę
  • backen – piec
  • kochen – gotować
  • Instrument lernen – nauczyć się grać na instrumencie
  • Geige lernen – nauczyć się grać na skrzypcach
  • Gitarre lernen – nauczyć się grać na gitarze
  • Keyboard lernen – nauczyć się grać na skrzypcach
  • Fremdsprachen lernen – uczyć się języków obcych
  • Deutsch lernen – uczyć się niemieckiego
  • Englisch lernen – uczyć się angielskiego
  • Französisch lernen – uczyć sie francuskiego
  • Spanisch lernen – uczyć się hiszpańskiego

Naucz się mówić po niemiecku. Opowiedz, jakie hobby pasowałoby do Twojej koleżanki lub Twojego kolegi.

Du kannst jetzt gehen. – Możesz już iść.POZWOLENIE

Czasownik modalny ”können“ wyraża nie tylko umiejętności i możliwości. Może on również oznaczać POZWOLENIE.

Zastępuje on w tym przypadku inny czasownik modalny, a mianowicie “dürfen“.

Wyobraź sobie małą dziewczynkę w supermarkecie, która prosi swoją mamę, aby kupiła jej kilka ”zdrowych, pysznych” rzeczy. Jednak mama i córka co innego rozumieją pod pojęciem ”zdrowy”.

Mała dziewczynka powie raczej:

  • Mutti, können wir Eis kaufen? – Mamusiu, możemy kupić lody?
  • Mami, können wir Schokolade kaufen?Mamo, możemy kupić czekoladę?
  • Mutti, kann ich Salzstangen nehmen?Mamusiu, mogę wziąć paluszki?
  • Mami, kann ich Chips nehmen?Mamo, mogę wziąć chipsy?

Mama, jak to mama, pójdzie na kompromis i zgodzi się tylko na kilka smakołyków.

Mama może powiedzieć do małej dziewczynki:

Uwaga! W drugiej osobie liczby pojedynczej dodajemy końcówkę “-st”. Powstaje więc forma “Du kannst“.

  • Du kannst Schokolade nehmen. – Możesz wziąć czekoladę.
  • Du kannst auch Salzstangen nehmen.Możesz wziąć również paluszki.
  • Aber Eis und Chips kannst du nicht kaufen. – Ale lodów i chipsów nie możesz kupić.

Wybierając czasownik “können” zabraniasz w trochę delikatniejszy sposób. Natomiast czasownik modalny “dürfen“ oznacza stanowczy zakaz.

Czasownik modalny ”können“ – ODMIANA

Jak widzisz w powyższych przykładach czasownik “können” odmienia się nieregularnie.

“können” – Odmiana w liczbie mnogiej

W liczbie mnogiej czasownik modalny “können” odmienia się jak każdy inny czasownik regularny, czyli do tematu czasownika dodajemy odpowiednie końcówki.

Dlatego też najłatwiej nauczyć się najpierw odmiany czasownika “können“ w liczbie mnogiej.

Do tematu “könn-“ dodasz więc odpowiednie końcówki liczby mnogiej.

Dla osoby “wir“ (my) oraz “sie“ (oni, one), jak również formy grzecznościowej “Sie“ (pan, pani, państwo) użyjesz końcówki ”-en”. Forma ta więc będzie identyczna z formą bezokolicznika.

Natomiast w drugiej osobie liczby mnogiej, czyli “ihr“ (wy) dodasz końcówkę ”-t”.

  • wir können – umiemy, możemy
  • ihr könnt – umiecie, możecie
  • sie können – oni (one) umieją, mogą
  • Sie können – pan (pani) umie, może

Czasownik modalny “können“, jak z resztą wszystkie pozostałe niemieckie czasowniki modalne, odmienia się REGULARNIE TYLKO W LICZBIE MNOGIEJ.

“können” – Odmiana w liczbie pojedynczej

W liczbie pojedynczej czasownik “können” odmienia się nieregularnie. Podstawowa forma, do której dodajemy końcówki, to “kann“.

Pierwsza i trzecia osoba liczby pojedynczej jest identyczna i nie ma żadnej końcówki: “ich kann” , “er kann”, “sie kann”, “es kann”.

  • ich kann – ja umiem, mogę
  • du kannstty umiesz, możesz
  • er kannon umie, może
  • sie kannona umie, może
  • es kannono umie, może

Jeżeli wolisz oglądać slajdy niż czytać zdania z przykładami. Obejrzyj poniższe przykłady zdań z czasownikiem modalnym ”können“. Tym razem w liczbie pojedynczej.

  • Ich kann Origami falten - Odmiana czasownika “können“ - czasnaniemiecki.pl
  • Er kann zeichnen - Odmiana czasownika “können“ - czasnaniemiecki.pl
  • Odmiana czasownika “können“ - L. pojedyncza - czasnaniemiecki.pl

PAMIĘTAJ! Wszystkie czasowniki modalne odmieniają się w języku niemieckim NIEREGULARNIE TYLKO W LICZBIE POJEDYNCZEJ.

GRATULACJE! Znasz już kolejny niemiecki czasownik modalny.

To jednak tylko teoria i kilka przykładów, które pomagają zrozumieć znaczenie tych trzech wariantów znaczenia czasownika modalnego ”können“. Natomiast wykonując kilka poniższych ćwiczeń utrwalisz odmianę tego czasownika modalnego, jak również nowych wyrażeń, które pojawiły się w przykładowych zdaniach.

Czasownik modalny “können“ – ĆWICZENIA

I. Spróbuj odgadnąć, co potrafi Anna. W każdym zdaniu poprzestawiałam litery czasowników 🙂 Są przekreślone, żeby nie było wątpliwości.

Ciekawe czy pamiętasz wszystkie czasowniki z dzisiejszego wpisu.

  1. Anna kann hänen. (HÄNEN) – Anna umie szyć.
  2. Sie kann triscken. (TRISCKEN) – Ona umie robić na drutach.
  3. Anna kann selbant. (SELBANT) – Anna umie wykonywać robótki ręczne.
  4. Sie kann nabeck. (NABECK) – Ona umie piec.
  5. Anna kann Origami telfan. (TELFAN) – Anna umie układać origami.
  6. Sie kann cheiznen. (EHEIZNEN) – Ona potrafi rysować.
  7. Anna kann Mandala lamen. (LAMEN) – Anna potrafi malować mandalę.
  8. Sie kann kälneh. (KÄLNEH) – Ona umie szydełkować.

II. Ułóż poprawne pytania z rozsypanki. Pamiętaj o szyku przestawnym w pytaniach. Czasownik musi znaleźć się w pytaniu na pierwszym miejscu.

  1. ihr, nähen, könnt, ? – Umiecie szyć?
  2. du, kochen, kannst, ? – Umiesz gotować?
  3. Sie, stricken, können, ? – Czy umie pani robić na drutach?
  4. er, kann, zeichnen, ? – Czy on potrafi rysować?
  5. sie, puzzeln, kann, ? – Czy ona umie układać puzzle?
  6. du, falten, Origami, kannst, ? – Umiesz robić origami?
  7. Sie, Deutsch, sprechen, können, ?Czy pani umie mówić po niemiecku?
  8. ihr, Mandala, könnt, malen, ?Umiecie malować mandalę?
  9. du, Spanisch, kannst, sprechen, ?Umiesz mówić po hiszpańsku?

Czasownik können – PRZECZENIE

III. Odpowiedz teraz przecząco na wszystkie pytania z ćwiczenia drugiego.

Czasownik modalny können – PRZECZENIE nicht

Zaprzeczysz każdy czasownik, jeżeli powiesz przed nim słowo ”nicht” (np. nicht nähen, nicht kochen, nicht stricken, nicht zeichnen, nicht puzzeln). Słowo nicht dodasz w przykładach, w których nie ma rzeczownika.

Przeczenie nicht znajduje się PRZED BEZOKOLICZNIKIEM.

Przykład: Ich kann nicht basteln. Nie umiem wykonywać żadnych robótek ręcznych.

Czasownik können – PRZECZENIE kein

Natomiast PRZED RZECZOWNIKIEM musisz wstawić inne przeczenie, a mianowicie słowo kein (kein Origami, kein Deutsch, kein Mandala, kein Spanisch).

Mówiąc nicht przed rzeczownikiem, trzeba rozszerzyć to zdanie. Możesz powiedzieć na przykład Nie mówię teraz po niemiecku, tylko po angielsku.

Jeżeli chcesz powiedzieć, że wcale nie znasz niemieckiego lub nie potrafisz grać na gitarze, musisz dodać przeczenie kein PRZED RZECZOWNIKIEM.

Przykład: Ich kann kein Deutsch sprechen.Nie umiem mówić po niemiecku.

Ciekawą dyskusję na ten temat znajdziesz na stronie forum.wordreferenze.com To link dla średnio-zaawansowanych.

Jeżeli zaczynasz się uczyć niemieckiego, wystarczy, że zapamiętasz:

  • PRZECZENIE kein PRZED RZECZOWNIKIEM
  • PRZECZENIE nicht PRZED BEZOKOLICZNIKIEM

Czasownik können – PRZECZENIE – Ćwiczenia

  1. Wir …..
  2. Ich ….
  3. Ich …
  4. Er …
  5. Sie …
  6. Ich …
  7. Ich …
  8. Wir …
  9. Ich …

IV. Organizujesz przyjęcie. Przyjaciele chcą Ci pomóc wszystko przygotować. Uzupełnij ich propozycje czasownikiem ”können“ w odpowiedniej formie. Zadaj im również kilka pytań.

  • Monika: Ich …. Getränke kaufen. – Mogę kupić napoje.
  • Marek: Ich und Robert …….. Plätzchen backen. – Ja i Robert możemy upiec ciastka.
  • Anna: Ich …. einen Obstsalat machen. – Ja mogę zrobić sałatkę owocową.
  • Ty: Monika, ……. wir zusammen einen Nudelsalat zubereiten? – Monika, możemy razem przygotować sałatkę z makaronem?
  • Ty: Meine Schwester …. das Zimmer aufräumen. – Moja siostra może posprzątać pokój.
  • Ty: Marek …. du den Tisch decken? – Marek, możesz nakryć do stołu?

I tym sposobem Twoi przyjaciele wszystko przygotują, a Ty będziesz się świetnie bawić na przyjęciu 🙂 Jedyne, co zrobisz, to przygotujesz sałatkę z makaronem, ale razem z Moniką, więc też niespecjalnie się napracujesz.

Ale z pewnością jesteś duszą towarzystwa, więc Twoimi żartami wynagrodzisz przyjaciołom ich ciężką pracę 🙂

GRATULACJE! Dzisiaj łatwo nie było. Trochę nowych słówek, trochę gramatyki. No i zaczęliśmy nowy temat: PRZECZENIE.

To temat rzeka i poza tym dość intrygujący. Zastanawiasz się pewnie często, kiedy masz dodać kein a kiedy nicht. Na to pytanie znajdziesz odpowiedź w kolejnym wpisie.

Jeżeli nie wystarczy Ci czasownik modalny “können“, zapraszam do przeczytania wpisu CZASOWNIK MODALNY ”MÖGEN“.

Czasownik modalny mögen - czasnaniemiecki.pl
Er mag Popcorn. – On lubi popcorn.

Zapraszam do nauki języka niemieckiego z czasnaniemiecki.pl Jak zawsze będzie trochę czytania, słuchania, a przede wszystkim mówienia.

Słuchaj, powtarzaj i ucz się mówić z czasnaniemiecki.pl

Pozdrawiam

Dorota

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

*